Notes
Slide Show
Outline
1
Şema Terapi’ye Giriş

  • Dr. H. Alp Karaosmanoğlu


  • PsikoNET Psikoterapi Merkezi
  • www.psikonet.com


  • alpk@psikonet.com
2
Tanım
  • Değiştirilmesi zor, çocukluk ve ergenlik döneminde belirgin kökenleri bulunan psikolojik rahatsızlıklar için tasarlanmış
  • Bilişsel, davranışçı, kişiler-arası, yaşantısal teknikleri birleştiren


  • bütünleştirici bir teori ve tedavi


3
Standart BT Modelinden farkı
  • Terapi İlişkisi’ne daha fazla ağırlık
  • Duygulanıma daha fazla ağırlık
  • Çocukluk yaşantılarını ve gelişimsel süreçleri daha fazla çalışma
  • Başa çıkma yöntemlerine daha fazla ağırlık
  • Temel yaşam olaylarına daha fazla önem
4
Çocukluğun Temel İhtiyaçları
5
Erken Dönem Şemaları (Şemalar)
  • Anılardan, bedensel duyumlardan, duygulardan ve bilişlerden oluşurlar.


  • Kişinin kendisi ve diğerleri ile ilişkileri ile ilgilidir.


  • Çocukluk veya ergenlik döneminde oluşurlar, kişinin yaşamı boyunca ayrıntılanarak gelişirler
6
Erken Dönem Şemaları (Şemalar)
7
Erken Dönem Şemaları (Şemalar)
8
Şemanın Kazanılması
9
Şemanın Kazanılması
10
Şemanın Kazanılması
11
Şemanın Kazanılması
  • Seçici İçselleştirme veya Özdeşleşme
  • Mizaç – Huy
  • Kültürel Etkilenimler
  • Epizode - Repizode
12
Şemaların Özellikleri
  • Yoğun duygular, kendine ve/veya başkalarına zarar verici sonuçlar yaratabilirler.
  • Özgürlük, bağlanma, kendini açmayı engelleyebilirler.
  • Ruhsal yapıya derinlemesine kök salmış kalıplardır. Kendilerini sürdürürler. Kısa dönemli yöntemlerle değişmeleri zordur.
  • Biyolojik bir duygudurum veya şema ile ilgili yaşam olayları ile tetiklenebilirler (Bam Telleri).
13
 
14
 
15
 
16
 
17
Bilişsel Model
  • Olay
18
Bilişsel Model
  • Olay
19
Bilişsel Model
  • TV izlerken
  • başının
  • dönmesi
20
Bilişsel Model
  • Olay
21
Bilişsel Model
  • TV izlerken
  • başının
  • dönmesi
22
Çarpıtmalar Düzeltilmiş
  • TV izlerken
  • başının
  • dönmesi
23
Yeni Olay
  • Çocuğunun
  • öksürmesi
24
Örnek - 2
  • Eşin iş
  • gezisine
  • gitmesi
25
Şema Modeli
  • Ş’ı tetikleyen
  • Olay
26
Şema Alanları
27
Gelişimsel Gereksinimler
28
 
29
 
30
 
31
 
32
 
33
 
34
 
35
Otonomi, Yeterlilik, Kimlik Algısı
36
Otonomi, Yeterlilik, Kimlik Algısı
37
Otonomi, Yeterlilik, Kimlik Algısı
38
Otonomi, Yeterlilik, Kimlik Algısı
39
Otonomi, Yeterlilik, Kimlik Algısı
40
Otonomi, Yeterlilik, Kimlik Algısı
41
Gereksinim ve duygu ifade  özgürlüğü
42
Gereksinim ve duygu ifade  özgürlüğü
43
Gereksinim ve duygu ifade  özgürlüğü
44
Gereksinim ve duygu ifade  özgürlüğü
45
Gerçekçi Limitler ve Öz Denetim
46
Gerçekçi Limitler ve Öz Denetim
47
Gerçekçi Limitler ve Öz Denetim
48
Kendiliğindenlik ve Oyun
49
Kendiliğindenlik ve Oyun
50
Kendiliğindenlik ve Oyun
51
Kendiliğindenlik ve Oyun
52
Kendiliğindenlik ve Oyun
53
Başaçıkma Biçemleri & Tepkileri
  • Çocuğun, sıkıntılı yaşam ortamına uyum sağlayabilmek için izlediği yollardır.
  • Şema teorisinin temel davranışsal bileşenidir.
  • 3 yaygın başaçıkma biçimi
    • Şema Teslimi : (donakalmak)
    • Şema Kaçınması: (kaçmak)
    • Şema Aşırı Telafisi: (savaşmak)
  • Pek çok özgün, kişisel başaçıkma tepkileri bu üç yaygın biçimden türerler.
54
Başaçıkma Biçemleri & Tepkileri




55
Başaçıkma Biçemleri & Tepkileri




56
Başaçıkma Biçemleri & Tepkileri




57
Şema Modeli
58
Şema Teslimi
59
Şema Kaçınması
60
Şema Aşırı Telafisi
61
Şema Davranışları – Örnek 1
62
Şema Davranışları – Örnek 1
63
Şema Davranışları – Örnek 2
64
Şema Davranışları – Örnek 2
65
Şema Davranışları – Örnek 3
66
Şema Davranışları – Örnek 3
67
Şema Davranışları – Örnek 4
68
Şema Davranışları – Örnek 4
69
Şema Davranışları – Örnek 5
70
Şema Davranışları – Örnek 5
71
Şema Davranışları – Örnek 6
72
Şema Davranışları – Örnek 6
73
Detaylı Şema Stratejileri
74
Şema Modeli
75
Şema Modları
76
Şema Modları
  • “Trait”ler (şemalar, başaçıkma şekilleri) vs. Durumlar (Modlar, Yanlar)
  • “O an içindeki, kişide aktif olan şemalar ve başaçıkma tepkileri”
  • Herhangi bir andaki baskın ruh-durumumuz.
  • Belirgin şemalar veya başaçıkma tepkileri güçlü duygular yaratak tetiklendiğinde etkin hale geçerler.
  • Kendiliğin, diğer parçaları ile bütünleşmemiş bir parçasıdır (Yanlar).
  • Aşırı duyarlı olduğumuz yaşam olayları ile tetiklenirler (Bam telleri).
  • “Ego State” terimi ile çakışırlar.
77
Yaygın Modlar
  • Çocuk Modları
    • İncinmiş Çocuk
    • Kızgın Çocuk
    • Dürtüsel / Disiplinsiz Çocuk
    • Mutlu Çocuk
  • Uyum Bozucu Ebeveyn Modları
    • Cezalandırıcı Ebeveyn
    • Talepkar Ebeveyn
  • Uyum Bozucu Başa Çıkma Modları
    • Söz Dinleyen Teslimci
    • Kopuk Korungan - Yanlız Kahraman
    • Aşırı Telafici
  • Sağlıklı Erişkin Modu


78
 
79
 
80
 
81
 
82
 
83
 
84
 
85
 
86
 
87
 
88
Özsever Kişilikte Mod Atlamaları
89
Özsever Kişilikte Mod Atlamaları
90
Özsever Kişilikte Mod Atlamaları
91
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
92
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
93
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
94
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
95
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
96
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
97
Sınır Kişilikte Mod Atlamaları
98
ŞT’nin Temel Amacı
  • Hastalara,
  • Uyumlu davranışlar içinde,
  • Uyum bozucu şemalarını, başaçıkma tepkilerini ve modlarını değiştirerek,
  •  temel ihtiyaçlarına ulaşmada yardım etmek


99
ŞT’nin Temel Amacı
100
Şema Terapi Endikasyonları
  • Sorun, sürekli ve uzun süreli
  • 1. Eksen bozukluğu tedaviye cevapsız
  • 1. Eksen bozukluğun süregen relapsı
  • Sorun belli-belirsiz ancak süregen
  • Uzun süreli ilişki problemleri
  • Aşırı Kaçınma
  • Katı düşünme ve davranış kalıpları
  • Aşırı muhtaç, ısrarcı veya büyüklenen